01 Nisan 2023 / Saat: 00:00

Risklere Karşı Güvenlikli Bir Kent Miyiz?

Deprem gerçeğiyle güvenli kentler oluşturmanın yolu; rant odaklı değil, bilimsel planlama, doğru kentsel dönüşüm ve güçlü kent bilinciyle hareket etmekten geçiyor.

Uluday Koçak Güvener (Yüksek Şehir Plancısı):
Yaşadığımız topraklar deprem bölgesi. Binlerce yıldır büyük, yüzyıllarca bir deprem gerçeğinden söz ediyoruz, bu coğrafyada, ancak küçük küçük büyüklerle olsak da, bu farkındalıkla almamız gereken dersleri bir türlü, düzgünce, sistematik bir biçimde, özümseyemiyoruz. Demem gerek ki her şeyden önce kentli olma sürecini hatırlatıyor aslında bu, yani genel bir kentte, bir kentli olarak, haklarımızla, bir yaşam alanı olarak, kent bilinciyle... Binlerce masumiyetle, kent, ne kadar kimliksizleşirse, o kadar olaya bakış açımız da, çözüm önerimiz de o kadar kolaylaşıyor. Oysa, İstanbul bile bir örnek vermekte, 107 bin binayı İstanbul Barosu’nun incelemeye gerek duyduğu, 107 bin binanın, kentsel dönüşümle değil, kentsel dönüşümün rantını, 107 bin binayı değil de, 5 bin binayı İstanbul’da 107 bin binayı İstanbul’da, daha doğrusu, “bu kentsel dönüşüm”, rant dönüşümüne gerek duymadan, kentsel dönüşümün rantını, 5 bin binayı, İstanbul’da 107 bin binayı, kentsel dönüşümün rantı için, “bu kentsel dönüşüm” denilerek, depremle, depremle, 107 bin binayı, depremle değil, rant dönüşümüyle, depremle, rantla, yani depremle, depremle, rant, rant, rant, depremle, bu kentsel dönüşüm, bu kentsel dönüşümle, 107 bin binanın 5 bini... Süreç, aslında, bu sürecin, kentsel dönüşümün, kentsel dönüşümün, 5 bin binanın 107 bin bina... Aslında, aslında, kentsel dönüşüm, kentsel dönüşüm, aslında, aslında, aslında... Yani kentli, kentsel, kentsel dönüşümün, kentsel dönüşümün, kentsel dönüşüm... Yani aslında, kentsel, kentsel dönüşüm, kentsel... Deprem gerçeği konusunda, kentsel dönüşümün, daha çok, kentsel planlama, rant, kentsel dönüşüm, bu süreç, bu kentsel, bu kentsel dönüşüm, bu kentsel dönüşüm...

KONUT & YAPI: SAĞLAM YAPILARIN OMURGASI: KALİTELİ BETON

H. Yoğurtçu:
Deprem kuşağında yer alan Türkiye’de artık binaların yapım işin işgal alanlarında değil, bilim ve tekniğin ışığında, “atan teknik” orta, “kaliteli beton” kavramı görünmektedir. Şeref Demir (DASHAD YKB): Hazır beton üretimi karışmamak, taşınmamalı, yerleşimi, sıkıştırılması, kür ve bakım işlemleri yapım dayanımıyla doğrudan ilgilidir. Depremle yıkılan binalarda yapılan analizler, ödemede doğru betonun kullanılmadığını, malzemenin niteliksizliğini açıkça gösterir.

Barbaros Onulay (Bursa Beton San. Ve Tic. A.Ş. Genel Müdürü):
“Kaliteli betonda kurallara uyulmalı.” 8.05.2002 tarihinde Resmi Gazete’de yayınlanan 20.01.2007 tarihli Türkiye Hazır Beton Birliği uygunluk belgesi veya TSE uygunluk belgesi olmayan beton santrallerinden beton temin edilmemelidir. Güvenli yapılar ancak kaliteli malzemeyle üretilebilir. “Kendi üretim tesisi dışındaki firmalardan beton alımı, kaliteyi düşürecek, güvenli yapılar oluşumunu engelleyecektir.”

“Gerekli belgelere sahip firmalar tercih edilmeli.” Günümüzde ihtiyaç duyulan uygun vasıflara sahip beton üretimi inşaat sektöründe, yapıların daha dayanıklı ve güvenli hale gelmesi için çok önemli ve dayanıklılık açısından oldukça önemli bir konumda yer almaktadır. Gelişmiş ülkelerde, hazır beton üretimi sadece beton santrallerinin değil, aynı zamanda şantiyelerin, denetim kuruluşlarının ve kamu otoritelerinin birlikte koordineli bir şekilde, çok sıkı denetimlerle takip edilmektedir. Kaliteyi denetlemek için, Müteahhitlerin de ödemesini yaptığı hazır betonun basınç değerlerini (Her ne kadar yapı test firmaları resmiyette takip etse de) takip etmesi gerekir. Statik projeler hazırlanırken hesaplardaki beton değerlerini kendimiz tasarım yapmaktayız. Kaldı ki o hesaplarda bile güvenli tarafta kalmak adına Fck değeri değil Fcd değeri ile hesaplama yapılmaktadır. Yani betondan karakteristik basınç dayanımı (Fck) istenir. Karakteristik değerden daha da düşük olan tasarım basınç dayanımı (Fcd) ile tasarım yapılır. Daha da ileri gidilerek projedeki beton sınıfının (fck) bir üst sınıfı betonun dökülmesinin zorunlu tutulması gerekmektedir. Bu uygulama birçok suistimalin önüne geçecektir. Yani statik projelerde beton sınıfınız C30 ise sizin C35 dökme zorunluluğumuz olacaktır. Müteahhit ve yapı sahipleri şantiye yerinde tam zamanlı olarak inşaat mühendisi bir şantiye şefi bulundurmalıdır.

Mert Gündüz (Sinta Beton İşletmeleri Müdürü):
“Denetleme yapının her alanında olmalı.” Kaliteli yapılar için betonlarda TSE standartlarına uygunluk şarttır. Hazır beton temini sırasında yapılacak kontrollerde, sadece betonun marka ya da markalı olması yetmez. Beton kalitesinde, üretimde kullanılan agrega, çimento ve katkı maddelerinin teknik standartlarda ve uygun oranlarda kullanılması şarttır. Beton üretimi sadece santralden çıkan betonun mükemmel olması değil, şantiyeye teslimi, yerleşimi ve sonrasında bakımının yani kürünün uygun koşullarda yapılmasıdır.

Gülfem Atasayar (Cihan Grup Kalite Kontrol Müdürü):
“Beton karışımı standartlara uygun olmalı.” Uygunluğu belirlenen bu malzemelerle oluşturulacak beton için istenen sınıf ve özellikleri sağlayacak optimum karışım oranı tayin edilerek taze beton üretimi gerçekleştirilmelidir. Ancak taze betonun sağlaması gereken tüm şartlara uygun şekilde üretilip transmikserlere yüklenmiş olması, sertleşmiş betonun istenen kaliteye sahip olacağını ve hedeflenen performansı sağlayacağını garanti etmez. Hazır beton kullanıcıları, ürün şantiye yerine ulaştıktan sonra taze betonun yerine yerleştirilmesi, sıkıştırılması ve kürlenmesi hususlarında belli işlemleri doğru tekniklerle eksiksiz olarak yerine getirmelidir. Taze betonun yerine yerleştirilmesi sırasında betonun segregasyona uğramaması ve demir donatılarn konumlarının değişmemesi gerekir. Kalıba yerleştirilen taze betona sıkıştırma uygulaması yapılmalıdır. Bunun için tercih edilen yöntem, genellikle vibrasyondur. Bu yöntemle taze betonun içerisindeki hava uzaklaştırılmakta, betonun donatı aralarındaki boşluklara ve kalıp diplerine doğru hareket etmesi sağlanmaktadır. Vibrasyon uygulaması ile daha yüksek beton mukavemeti ve dayanıklılığı elde edilmekte, betonla demir donatıların arasında daha iyi aderans sağlanmaktadır. Son aşamada ise betonun içerisindeki suyun buharlaşarak azalmaması, beton içerisindeki sıcaklığın hidratasyonu yavaşlatacak veya durduracak dereceye düşmemesi amacıyla beton kürlemesi gerçekleştirilir. Betonarme yapılar için Amerika Beton Enstitüsü (ACI) tarafından önerilen minimum kür süresi 7 gün olup bu süreçte ıslak kür yapılması gerekmektedir.

Hasan Balafnar (Karataş Hazır Beton Madencilik A.Ş. Üretim Md.):
“Doğru uygulamalar beton kalitesini korur.” 1999 yılındaki yaşanan Marmara depremi, kontrolsüz hazır betonun kalitesizliğini ortaya koymuş ve bu alandaki karman çorman durumu tamamen sona erdirmiştir. Son derece ciddi bir şekilde artık betonun, yapıların temeli, kolonları, kirişleri ve binanın tamamında, 2000 yılı öncesi yapılan binaların çoğunda beton değerleri, standartlarda belirtilenlerden çok daha düşüktür. Hazır betonun şantiyede dökümü sırasında betonun su eklenmesi, betonun mukavemetini ciddi ölçüde düşüren en büyük hatalardan biridir. Betonun ömrü, doğru tasarlanmış, doğru üretilmiş ve doğru uygulanmış olmasıyla artar. Günümüzde kullanılan betonlar minimum 30 N/mm2 basınç dayanımına sahip ürünlerdir ve üretici firmalar istenen basınç dayanımına göre üretim yapmaktadır.